Soạn văn 6 sách cánh diều bài: Lượm

Câu hỏi và đề bài:
Hướng dẫn soạn chi tiết bài: Lượm sách cánh diều ngữ văn 6 tập 1. Đây là một trong những bộ sách mới được bộ Giáo dục và đào tạo phê duyệt nên ít nhiều học sinh còn bỡ ngỡ và gặp nhiều khó khăn trong quá trình học. Do đó, hãy để Baihoc.net là công cụ đắc lực hỗ trợ các em, giúp các em thêm tự tin trong việc học môn ngữ văn 6.
Bài giải:

1. Chuẩn bị

Câu hỏi 1: Xem lại mục Chuẩn bị trong bài Đêm nay Bác không ngủ đề vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.

Câu hỏi 2: Đọc trước bài thơ Lượm, tìm hiểu thêm về tác giả Tố Hữu và hoàn cảnh ra đời của bài thơ này.

1. Câu chuyện được kể về cậu bé giao thư liên lạc- Lượm hồn nhiên vui tươi, dũng cảm hi sinh vì tổ quốc

Hoàn cảnh: trong cuộc kháng chiến chống pháp, cậu bé tham gia nhận nhiệm vụ nguy hiểm giao thư liên lac

Những yếu tố tự sự miêu tả thể hiện qua chi tiết như

  • Ngoại hình cậu bé được miêu tả: loắt choắt, xinh xinh, chân thoăn thoắt, đầu nghiêng nghiêng, ca nội đội lệch, huýt sáo vang trên đường vàng, cười híp mắt, má đổ bồ quân
  • Tự sự kể chuyện về cuộc gặp gỡ tình cờ: ngày Huế đổ máu, chú Hà Nôi về, tình cờ chú cháu, gặp nhau hàng bè
  • Tưởng tưởng kể lại ngày Lượm mất

Nghệ thuật:

  • Thể thơ bốn chữ
  • Sử dụng từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu
  • Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật
  • Kết hợp nhiều phương thức biểu đạt: miêu tảm, tự sự, biểu cảm

Ý nghĩa: Lượm-một chú bé hồn nhiên, dũng cảm, hy sinh vì nhiệm vụ cao cả. Đó là hình tượng cao đẹp trong bộ thơ Tố Hữu, là sự cảm phục, mến thương của tác giả dành cho Lượm và các em bé yêu nước. 

2. Tìm hiểu thêm về tác giả Tố Hữu:

  • Tố Hữu sinh năm 1920, mất năm 2000, tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành
  • Quê quán: làng Phù Lai, nay thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế
  •  Sinh trưởng trong gia đình nho học ở Huế và yêu văn chương
  • Tố Hữu sớm giác ngộ cách mạng và hăng say hoạt động cách mạng và hăng say hoạt động, kiên cường đấu tranh trong các nhà tù thực dân
  • Tố Hữu đảm nhiệm nhiều cương vị trọng yếu trên mặt trận văn hóa và trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nước

- Tìm hiểu một số nhân vật thiếu niên dũng cảm đã được nói tới trong các câu chuyện lịch sử và văn học.

2. Đọc hiểu

Câu hỏi 1: Chú ý cách ngắt nhịp và biện pháp tu từ trong khổ thơ thứ nhất.
Câu hỏi 2: Tìm và chỉ ra tác dụng của các từ láy trong các dòng thơ 5-8
Câu hỏi 3: Chỉ ra tác dụng của các biện pháp tu từ trong các dòng thơ 10-12.
Câu hỏi 4: Ngoại hình và tính cách của chú bé liên lạc được thể hiện qua các bức tranh minh họa này thế nào?
Câu hỏi 5: Khổ thơ ( dòng 25-26) có gì đặc biệt so với các khổ khác?
Câu hỏi 6: Cách ngắt nhịp trong khổ thơ ( dòng 39-42) có gì đặc biệt?
Câu hỏi 7: Câu hỏi dùng 47 có ý nghĩa gì?’
Hướng dẫn trả lời:
1. * Cách ngắt nhịp và biện pháp tu từ trong khổ thơ thứ nhất:

Ngày Huế//  đổ máu

Chú Hà Nội về//

Tình cờ // chú, cháu

Gặp nhau // Hàng Bè

* Biện pháp tu từ hoán dụ:" Ngày Huế đổ máu"

2. Các từ láy trong các dòng thơ 5-8: loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt, nghênh nghênh.

=> Tác dụng : góp phần khắc họa hình ảnh chú bé Lượm – một em bé liên lạc hồn nhiên, vui tươi, say mê tham gia công tác kháng chiến thật đáng mến, đáng yêu.

3. Biện pháp tu từ trong các dòng thơ 10-12:
  • So sánh" mồn huýt sáo vang- như con chim hót nhảy trên đường vàng"

=> Tác dụng: tái hiện lại cách thật cụ thể và sinh động hình ảnh một chú bé liên lạc : nhanh nhẹn , yêu đời, nhiệt tình tham gia phục vụ kháng chiến.

4. Ngoại hình và tính cách của chú bé liên lạc được thể hiện qua các bức tranh minh họa:
  • Lượm là một cậu bé thanh mảnh, nhỏ nhắn.
  • Cậu có đôi chân thật nhanh nhẹn.
  • Lượm luôn đội chiếc mũ ca lô trên đầu, lệch về một phía trông thật ngộ nghĩnh và đáng yêu.
  •  Chú liên lạc này luôn đeo một cái xắc xinh xinh trên vai trông rất ra dáng “cán bộ”. Đó cũng là một cậu bé rất yêu đời.

=>  Lượm rất lạc quan trong khi làm nhiệm vụ. 

Tính cách, phẩm chất:

  • Vui vẻ, yêu đời, lúc nào cũng hát ca khi làm nhiệm vụ.
  • Dũng cảm, không sợ nguy hiểm vượt qua bom đạn để đưa những bức thư khẩn cực kỳ quan trọng cho các đơn vị khác.
  • Nguyện hi sinh vì đất nước.
5.    Khổ thơ ( dòng 25-26) có đặc biệt so với các khổ khác: Được tách riêng chỉ gồm 2 dòng 4 chữ diễn tả niềm thương xót, ngậm ngùi trước sự hi sinh đột ngột của Lượm.
6. Cách ngắt nhịp trong khổ thơ ( dòng 39-42): thể hiện tậm trạng nghẹn ngào, đau đớn, đau xót trước sự hi sinh của Lượm.
7. Câu thơ: “Lượm ơi, còn không?” được đặt ở gần cuối bài thơ để bộc lộ cảm xúc và khẳng định. Từ đó:
  • Bộc lộ cảm xúc: Tiếc thương, đau xót trước sự hi sinh của Lượm.
  • Câu hỏi còn bộc lộ sự ngỡ ngàng như chưa kịp tin vào sự thật Lượm đã hi sinh.

* Câu hỏi cuối bài:

Câu hỏi 1: Kể lại câu chuyện trong bài thơ dựa theo trật tự thời gian (khoảng 10 dòng).

Hướng dẫn trả lời:

     Đó là ngày của những năm năm 1946, thực dân Pháp trở mặt xâm lược nước ta một lần nữa, từ Hà Nội, tôi trở về quê hương, đúng lúc gặp giặc Pháp tấn công vào Huế. Tình cơ tôi quen được Lượm, một cậu bé giao liên làm nhiệm vụ vận chuyển điện tín mật ở đồn Mang Cá. Cậu bé loắt choắt, da sạm nắng, trên đầu là chiếc mũ ca nô đội lệch, trông mới tinh nghịch làm sao, luôn cười, phô hàm răng trắng đều, sải bước thật nhanh về phía tôi, hai tay dang rộng, chiếc xắc cốt nhún nhảy trên lưng theo nhịp bước. Và rồi vào một ngày hè sau đó, tôi bàng hoàng khi nhận được tin Lượm đã hi sinh trong một trận tấn công đồn giặc. Tôi nghe kể lại rằng giữa lúc cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt, Lượm nhận nhiệm vụ chuyển thư thượng khẩn ra mặt trận và hi sinh trên mặt trận đầy bom đạn. Chiến tranh thật đau đớn làm sao!

Câu hỏi 2: Đọc các khổ thơ: 2, 3, 4, 5, lập bằng sau vào vỡ và điền các chỉ tiết miêu tả Lượm phù hợp vào các cội.

Trang phục

 

Hình dáng

 

Cử chỉ hành động

 

Lời nói

 

Trong các chi tiết tác giả đã dùng để miêu tả nhân vật Lượm, em thấy thú vị với chi tiết nào nhất? Vị sao?

Hướng dẫn trả lời:

Trang phục

Đội mũ ca nô lệch về một bên, đéo cáu xắc xinh xinh

Hình dáng

Nhỏ nhắn,loắt choắt, đầu nghênh nghênh nhanh, má đỏ bồ quân

Cử chỉ hành động

Huýt sao vang, yêu đới

Lời nói

- Cháu đi liên lạc

Vui lắm chú à

Ở đồn Mang Cá

Thích hơn ở nhà

* Em thú vị về những lời nói của Lượm về công việc của mình. Cậu bé không hề tỏ ra lo lắng hay sợ hãy mà cảm thấy rất vui khi mình được làm công việc mặc dù rất nguy hiểm.

Câu hỏi 3: Theo em, tại sao các dòng thơ 25, 26, 47 được tách ra thành những khổ thơ riêng?

Hướng dẫn trả lời:

   Được tách riêng chỉ gồm 2 dòng 4 chữ diễn tả niềm thương xót, ngậm ngùi trước sự hi sinh đột ngột của Lượm.

Câu hỏi 4: Trong tác phẩm, tác giả gọi Lượm bằng nhiều từ ngữ xưng hô khác nhau. Hãy tìm và cho biết mỗi từ ngữ đó thể hiện thái độ và tình cảm gì?

Hướng dẫn trả lời:

Trong bài thơ, người kể chuyện đã gọi Lượm bằng nhiều từ xưng hô khác nhau: Cháu, chú bé, Lượm, Chú đồng chí nhỏ, cháu, chú bé. Cụ thể:

  • Tác giả thay đổi cách gọi vì quan hệ của tác giả và Lượm vừa là chú cháu, lại vừa là đồng chí,vừa là của một nhà thơ với một chiến sĩ đã hy sinh.
  • Trong đoạn thơ sau cùng, tác giả gọi Lượm là "Chú bé" vì lúc này Lượm không còn là người cháu riêng của tác giả. Lượm đã là của mọi người, mọi nhà, Lượm đã thành một chiến sĩ nhỏ hy sinh vì quê hương, đất nước.

Câu hỏi 5: Bài thơ kết thúc bằng việc lặp lại những dòng thơ miêu tả hình Lượm vẫn như ngày đầu có ý nghĩa gì?

Hướng dẫn trả lời:

   Bài thơ kết thúc bằng việc lặp lại những dòng thơ miêu tả hình Lượm vẫn như ngày đầu có ý nghĩa Lượm, em sẽ không chết, em sẽ sống mãi trong lòng tác giả trong lòng chúng ta.

Câu hỏi 6: Trong cuộc sống và trong tác phẩm văn học có rất nhiều tấm gương thiếu niên dũng cảm như nhân vật Lượm; hãy viết 3-4 dòng giới thiệu về một thiếu niên dũng cảm mà em biết

Hướng dẫn trả lời:

Bài viết tham khảo

   Mỗi khi nhắc tới Côn Đảo người ta không thể không nhắc tới tên tuổi Võ Thị Sáu - những người chết còn trẻ mãi. Nhiều thế hệ cả nước đều gọi chị bằng hai tiếng rất gần gũi, thân thương là “Chị Sáu”. Chị tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi và bị bắt ra Côn Đảo. Hình ảnh chị ra pháp trường với vụ cười và tiếng hát trên môi là hình ảnh sống mãi trong lòng chúng ta.

Google:
Soạn văn 6 cánh diều, soạn văn 6 sách cánh diều, sách cánh diều văn 6 tập 1, soạn văn 6 bài Lượm

Giải sách cánh diều

Giải sách kết nối tri thức

Giải sách chân trời sáng tạo

Newest Aticle